Колку време е потребно за да се прочитаат овие популарни книги? [инфографик]

Дали некогаш сте се запрашале колку време е потребно за да се прочита „Големиот Гетсби“ (2,62 часа) во спореба со „Рамнодушниот Атлас“ (31,22 часа)? Ако е така, тогаш сигурно ќе ви се допадне овој инфографик направен од Personal Creations. Сличен е на инфографикот во кој направивме споредба со бројот на зборови во „Песната за мразот и огнот“ со други романи. Времињата се базирани на темпо на читање на 300 зборови во минута.

0-Y-Keykti7LRsG9t8.png

Извор: ElectricLit

Advertisements

Пет фасцинантни факти за Олдос Хаксли

  1. Олдос Хаксли бил правнук на Метју Арнолд

Олдос Хаксли (1894-1963), авторот на еден од најпознатите дистописки романи, „Храбар нов свет“, можел да се пофали дека поетот и образовниот реформатор од деветнаесеттиот век Анролд (1822-88) е негов правујко. Ова литературно потекло е вредно да се спомене на почетокот на оваа листа интересни факти за Олдос Хаксли, ако ништо друго бидејќи често е занемарено во некои приказни на неговиот живот поради неговата попозната семејна врска, имено со неговиот дедо, славниот викторијански биолог Т. Х. Хаксли, кој го измислил зборот „агностик“. А кога веќе зборуваме за создавање на зборови….

2. На Хаксли му се дава заслуга за првата употреба на зборовите „bitchy“, „Dadaist“, „futurology“, „nymphomaniacal“ и „snooty“.

Оксфордскиот речник на англискиот јазик го наведува Хаксли како првиот забележан корисник на овие зборови. Друга истакната кованица е „сексофон“, измислен музички инструмент кои предизвикува сексуална желба, а кој се појавува во најпознатиот роман на Хаксли, „Храбар нов свет“ – во романот рекреативната сексуална активност е позитивно охрабрувана.

Голем број читатели ја знаат „Храбар нов свет“, но само мал број на луѓе знаат за продолжението кое Хаксли го напишал наречено „Храбар нов свет Revisited“ (1958). И покрај насловот оваа книга не е продолжение во вистинска смисла на зборот, туку во неа Хаксли размислува, околу четврт век по објавувањето на романот, колку од неговите „предвидувања“ се оствариле. Неговиот мрачен заклучок е дека светот „чекори“ кон П. Ф. 632 (По Хенри Форд) побрзо од што тој очекувал.

650_1200

3. Олдос Хаксли му предавал на Џорџ Орвел во Итон. 

Ова значи дека идниот автор на еден од најдобрите дистописки романи на дваесеттиот век му предавал на идниот автор на еден од најдобрите дистописки романи на дваесеттиот век. Хаксли му предавал француски на Орвел. Интересните врски со други автори не завршуваат тука. Во 1930 Хаксли бил еден од десетте луѓе кои присуствувале не погребот на Д. Х. Лоренс.

4. Волт Дизни го одбил синописот на Олдос Хаксли за сценариото на „Алиса во земјата на чудата“ бидејќи „можел да го разбере само секој трет збор“.

Сценариото на Хаксли, на кое работел во годините по крајот на Втората светска војна, е микс од акција во живо и анимација и се фокусира на пријателството меѓу Карол (или Чарлс Доџсон, како што бил познат на Универзитетот Оксфорд – Карол му бил псевдоним) и Алис Лидел.

5. Хаксли починал на 22 ноември 1963 – на истиот ден како Ц. С. Луис.

Хаксли починал од рак на ларинксот на возраст од 69 години (земал ЛСД кратко пред да умре). Нивната смрт не добила многу внимание од јавноста бидејќи на истиот ден се случил атентатот на Џон Ф. Кенеди во Далас. Подоцнежните дела на Хаксли имале големо влијание на контракултурата во 1960те, најмногу Тимиот Лири, иако можеби најзабележителното влијание е фактот дека групата The Doors го земала своето име од книгита „Вратите на перцепцијата“ (The Doors of Perception) од 1954. Таа го прикажува Хакслиевото искуство со земање мескалин (насловот на Хаксли пак бил позајмен од друг истакнат корисник на дрога и писател, Вилијам Блејк). Всушност многу од насловите на Хаксли се алузии на други литературни дела:

  • Antic Hay (1923) доаѓа од „Едвард II“ на Кристофер Марлоу
  • Eyeless in Gaza (1936) од драмата за читање Samson Agonistes на Милтон
  • Тhose Barren Leaves (1925) доаѓа од ‘The Tables Turned’ на Вордсворт
  • Brave New World (Храбар нов свет) е од The Tempest на Шекспир.

Извор: Interesting Literature

 

Троловите меѓу нас: Што бајките можат да ни кажат за онлајн однесувањето

Писателот Ендру Ервин, автор на “Burning Down George Orwell’s House“, како гостин во серијалот Geek Reads на Electric Lit, зборува за троловите во литературата и вистинскиот живот:

„Во последно време читам за тролови, како за митолошките чудовишта така и за оние анонимните онлајн, кои според Urban Dictionary, „со цел и намера (таа цел најчесто е нивната забава) започнуваат расправии на начин во кои ги напаѓаат другите на форумот без на било каков начин да ги ислушаат аргументите кои се предложени од еднаквите на нив.“ До скоро, јас ја поврзував денешната употреба на зборот „трол“ со бајките. Меѓутоа пристигнувањето на два бестијари на мојата маса ми даде изговор да го преиспитам тоа што го знаев – или мислев дека го знам – за тролови и начинот на кој го користиме тој збор денес.

Во 1840тите Петар Кристен Асбјорнсен и Јоген Мое собрале серија на норвешки народни приказни, вклучувајќи ја и познатата “Three Billy Goats Gruff”. Во оваа приказна, најмалата од трите кози е прва која се обидува да помине преку мост кој е чуван од свиреп трол. Козата го преколнува ѕверот да го почека неговиот постар брат, кој ќе биде подобра гозба. Средниот брат, секако, го убедува тролот во истото. Кога најголемата од трите кози ќе дојде на мостот, таа го турка тролот во водата и струјата го однесува суштеството, правејќи го мостот сигурен засекогаш. Тука, тролот е препрека во стигнување до позеленото пасиште, чијашто алчност го тера да се откаже од лесниот оброк, надевајќи се на поголем. Тоа, на прво поглед, не го опишува „тролањето“ кое го гледаме на Твитер и во секциите за коментари на различните веб страни.

Во првата половина на дваесетиот век, Ингри и Едгар Парин д’Аулиер објавија прекрасно илустрирани изданија од приказните на Асбјорнсен и Мое. Реиздадената „Книга со норвешки бајки“ следи по некои од другите прекрасни изданија на нивните приказни кои ги видовме во последно време, како на пр. „Книгата за троловите на д’Аулиер“, која ја вклучува, како што е преведена, “The Three Bushy Billy Goats”. Уште поинтересна за трологијата е злокобната „Циндерлад и тролот“ во која најмладиот син на еден осиромашен човек е изманипулиран од неговите браќа и кралот да се соочи со трол. Тролот, како што излегува на крајот, лесно може да се намами, а со тоа и да се победи. Циндерлад се враќа победнички, иако тоа се случува по зготвувувањето на ќерката на тролот и облекувањето на нејзините алишта.

Во „Златната гранка“  (1913), историска збирка на религиозни обреди и суеверија, сер Џејмс Џорџ Фрејзер напишал: „Во многу делови од Шведска се пука со оружје во сите насоки на Велика Сабота и огромни огнови се палат на ридовите и височинките. Некои луѓе мислат дека намерата е да се избркаат троловите и другите лоши душови, кои се особено активни оваа сезона.“ Дури и сега, би можел да ги поддржувам законите за слободно носење на оружје ако играа слична улога и навистина ги држеа троловите подалеку од нас, но не сум видел докази дека го прават тоа.

Троловите се исто така прилично активни за време на долгоденицата, која Фрејсер ја нарекува „таа мистична сезона кога планините се отвораат и од нивните пештерски длабочини се излева необјаснивата група за да танцува и да ужива без задршка некое време“. Во земјата на троловите, локалните жители често „веруваат дека ако се случи троловите да се во близина тие ќе се покажат“. А кога тоа ќе се случи, можам само да си замислам дека селаните знаат точно како Билбо Багинс се чувствувал кога ги сретнал грабливите тролови во „Хобитот“ (1937): „Тој беше многу вознемирен, како и згрозен; посака да беше сто миљи подалеку.“

Хорхе Луис Борхес, во неговата „Книга за замислени суштества“ (1967), напишал дека „троловите од популарните суеверија се злобни, глупави џуџиња кои престојуваат во планински пештери или распаднати колиби“. Денес би можел да си замислам дека Твитер ја има истата функција; тој е влажната плаининска пештара на многу тролови. Троловите исто така се „дволични“. Борхес додава дека „најистакнатите меѓу нив имаат две или три глави“. „Речникот на сатанизмот“ (1972) ја дава забелешката дека трол е „земен демон или персонифицирана нечовечка моќ.“. Тоа се доближува до нашата денешна употреба на зборот, но се уште не е баш точно. Исто така се сомневам дека некои од онлајн троловите можеби се пристојни – иако збунети – човечки суштества во вистинскиот живот. Тролускот во книгата за деца „Едно чудовиште по друго“ (1974) на Мерсер Мејер има по „секојдневна“, но еднакво подмолна цел: ја краде поштата на луѓе со цел да ги собира марките за себе.

Според уште еден одличен бестијар кој скоро се најде на мојата маса троловите се хаотично зло. Одличното, петто издание на „Прирачникот за чудовишта на „Зандани и змејови““ објаснува: „Родени со ужасни апетити, троловите јадат се што можат да фатат и проголтаат.“ Освен тоа „кај нив не постои општество“ и тие се „тешки за контролирање и прават што сакаат дури и кога делуваат заедно со помоќни суштества.“ Со ова веќе можеби и се приближуваме [до тоа што го бараме].

Можеби највознемирувачки е што овие тролови во „Зандани и змејови“ се способни да си ги регенерираат изгубените раце и нозе и затоа е тешко да се поразат. Тоа се случи за време на една моја кампања минатиот месец и беше потребна огнена топка за конечно да се уништи кутрото нешто. Слично во „World of Warcraft“, регенирањето на енергијата на тролот има бонус од 10%. Ако ништо друго – истрајни се.

Мојот интерес за троловите не се должи само на моето истражување од областа на заедниците на видео игрите, туку и на она што професорот по филозофија Стивен Т. Асман, во „За чудовшитата: Неприродна историја на нашите најлоши стравови“ (2009), го нарекува „истовремената привлечност и одбивност на абнормалните или неверојатни суштества“, но сепак тука повторно не го наоѓаме описот на онлајн троловите. Морав уште подлабоко да ја истражувам етимологијата. Според Oxford English Dictionary, глаголот to troll (да тролаш) значи да „се рибари по шутка/да се фаќа штука, користејќи мртов мамец“. Во Webster’s New World College Dictionary пак значи „да ловиш со мамец закачен на конец позади чамец кој се движи полека“. Овој вид на тролање, можеби дури и повеќе од митолошкото, го опишува однесувањето на денешните онлајн тролови, како што и можеби ќе може да се види во делот за коментари!“

Извор: ElectricLit

Од вечерва во Скопје – „Прво па женско #5“

Фестивалот за феминистичка култура и акција „Прво па женско #5“ започнува вечерва во 20:00 часот во Младинскиот културен центар во Скопје. Како што велат организаторките програмата на ова издание „ги враќа назад некои од незаборавните учеснички и учесници од претходните години, на кои им се придружуваат нови возбудливи пријател(к)и на фестивалот.“

Програмата започнува со проекција на кратките филмови „Елена” (Дина Дума), „Долорес“ (Радован Петровиќ), „Влакна“ (Елеонора Венинова) и „Ќе дојдат децата“ (Ана Јакимска). По проекцијата следува разговор со авторите, модериран од Румена Бужаровска. Поради ограничениот број на столчиња во киното Фросина по 13 часот се пуштени бесплатни билети, со цел да се избегне гужвата, но ќе можат да влезат и оние кои не обезбедиле билет, односно „со стоење“. За музичкиот дел денеска, и дел од програмата „Дамите бираат“, е задолжена Ilina Angel.

18485621_10155207300165797_4637094996972517952_n
За утрешниот фестивалски ден се предвидени предавањето (19:00) на Сандра Дален (Шведска) на тема „Вагинален секс“ и перформанс на Драгана Стојчевска Гунин насловен „Каде одат претставите што не се случуваат?“ (2, по кој ќе следи и дискусија. Соња Исмаил и Ана Мало пуштаат музика како дел од „Дамите бираат“ во 22:00.

18404161_641580646037973_3877679017519571100_o.jpg

Во сабота програмата започнува со панел дискусија на тема „Родовата и сексуалната (не)еднаквост во Југославија: помеѓу револуционерната утопија и историскиот континуитет на патријархатот“. Во дискусијата ќе земат учество Франко Дота, Ивана Пантелиќ и Тијана Окиќ, а модератор ќе биде Славчо Димитров.

Следуваат гостите од Србија БИТЕФ Театар со претставата „Црвена љубов“, која е во режија на Олга Димитријевиќ. Во претставата играат Владимир Алексиќ, Јелена Илиќ, Милица Стефановиќ и Ана Ќурчин, а музиката е на Ана Ќурчин.

Вечерта завршува со концерт на King’s Peach, Contact 59, SEINE, Kukla и Bitipatibi.

This slideshow requires JavaScript.

На последниот фестивалски ден ќе се случуваат повеќе паралелни работи на платото на МКЦ. Базар на кој ќе земат учество MightyJewelry, Глигор Кузмановски, CRUSH, Em Ellephantski, Ѓорѓе Јовановиќ, ATAMI, BullBerry, ПлетЕлица, MaiCraft’s, LUDUS, WizArt, Pocket Gallery, Mei Ro, M’Crafts, Farina’s handmade, Okokori, Nikulec pop-up store, Seed of Life и Васко (ДКЦ).

Потоа работилницата за татковци и ќерки на Доротеј Нешовски и работилница за поправање точаци за девојки на Bikestop. Во текот на целиот ден музика ќе пуштаат Мајда и Весна, Мариго Антов, Виолета Качакова и Дискордиа Дисидент Сет.

Фестивалот завршува со „Храна“ на ХНУ и со ЛезФемСлем  „Жените тоа го прават гласно!“.

Паралелно на главната програмата постетителите ќе можат да ги видат изложени во бифето на кино Фросина постерите од конкурсот за „Прво па женско #5“, како и изложбите Христина Иваноска, Сирота мала богаташица (избришано минато), 2014-2015  и HAVEIT (Косово), Pilule du Lendemain, 2017.

*Фестивалот за феминистичка култура и акција ПРВО ПА ЖЕНСКО е поддржан од Европската Унија и од FRIDA Young Feminist Fund. Содржината на фестивалот е одговорност единствено на Тиииит! Инк. – Скопје и на ниеден начин не може да се смета дека ги одразува ставовите на Европската Унија.

HBO со филмска адаптација на „Фаренхајт 451“ со Мајкл Б. Џордан во главната улога

Фаренхајт 451“ на Реј Бредбери е еден од оние класични романи – како „1984“ и „Приказната на робинката“ – кои многу ги читале за време на училишните денови, а кои во моментов доживуваат пораст на продажбата поради нивната „непријатна“ важност.

Книгата е приказна за еден „пожарникар“ кој гори книги во дистпосиката иднина каде медиумите се еден вид дрога, а книгите и историјата се забранети. Книгата ни ја демонстрира опасноста која доаѓа од фокусирањето на непосредните возбуди до таа точка што оние на власт можат да забранат и избришат фундаментални делови од нашата култура без било каков спротивставување. Звучи познато?

fahrenheit-451-michael-b-jordan-y-michael-shannon-lideraran-la-nueva-adaptacion-main-1492714644

HBO ќе продуцира филмска адаптација на романот на Бредбери од 1953 со Мајкл Б. Џордан („Крид“, „Хроника“, „Фантастичната четворка“) како протагноистот Гај Монтаг и Мајкл Шенон („Човек од челик“, „Boardwalk Empire“) како шефот на Монтаг, Капетан Бити.

Филмот ќе биде режиран од Рамин Бахрани („99 домови“, „По секоја цена“), кој работи и на сценариото заедно со Амир Надери („99 домови“, „Тркачот“). Дејвид Коустворт (продукциски менаџер на „Подземје: Еволуција“, „Играта на Ендер“, „Мојата голема дебела грчка свадба“) ќе биде продуцент.

Фаренхајт 451“ досега повеќепати е адаптиран, а најпозната адаптација е филмот од 1966 на Франсоа Труфо.

Иако се уште нема објавено датуми врзани за проектот, поголем дел од медиумите шпекулирата дека ќе излезе во 2018.
Извор: BookRiot

 

Петочна поезија: „Во мојот град“ – Ана Голејшка

skopje-in-total.jpg

Овде
графитите веќе ги нема
младите зеваат
пред компјутерската врева
И сливите нема кој да ги бере
Но. Знам.
Има што да се најде по калдрмите.
Зборови, години, мината и слабости
грамади бол, векови и радости.
Овде
Потајно секој сака да умре со некој.
И да не остане Секој.

Во мојот град
не се тркалаат мандарини
таксистите и не мораат да бидат фини
склопуваме коцки
од омраза и мостови од лицемерија
за да споиме две точки.
А и Б.

Во мојот град
Или нашиот, како сакате.
Спомениците се толку грди
што и во Вардар би скокале.
Но. Знам.
Има што да се најде по калдрмите.

Промаја во бурек, во ôд во забен процеп.
Забава што замрена
е повеќе жива одошто танцувачите.
Во мојот град
Живи се само свирачите
На опелото за будење.

-За Скопје, по којзнае кој пат.

Саемски „плен“ – made in Macedonia #СаемНаКнигата2017

Оваа година Саемот на книгата повторно не искушуваше со шарените штандови и одличната понуда на книги. Иако вообичаено одам и талкам низ халите без некаков план, купувајќи се што ќе ми дојде при рака, оваа година влегов на Скопскиот саем со една едноставна одлука – купувам само македонски автори. И верувале или не успеав да се придржувам до тоа што го решив (со еден чесен исклучок).

Генералното гледиште на пошироката јавност е дека македонската книжевност нема многу што да понуди во поглед на нови и интересни наративи, но тоа дефинитивно не е вистина. Имаме одлични автори на кои треба да им се посвети внимание и кои треба да бидат интезивно промовирани за да допрат до пошироката читателска јавност.

Во продолжение можете да ги видите книгите за кои се одлучив во овие саемски денови. Далеку од тоа дека овие се единствените книги од македонски автори кои ме привлекоа и кои вредат да се прочитаат, но отом потом. Секогаш има простор за уште книги и по саемот.

Овие книги ќе станат и дел од мојот „Книжевен дневник“, кој започна со рецензијата за „Ловец во ‘ржта“.

8 spij

Румена Бужаровска – Спиј

Дел од едицијата „Друга приказна“, ова книџе содржи 35 расказчиња кои во себе го носат она познато чувство на нелагодност и збунетост кое го има во сечии соништа. Доловени се и тие нелогични потсвесни врски кои мозокот ги прави за да се справи со секојдневните преоптеретувања. Лични фаворити ми се „Тајно“ и „Логор“, меѓутоа секоја приказна е одлична на свој начин.

16508446_1835826876691648_8809221718539547115_n

Зигфрид Ленц – Минута молчење

„Седнавме облеани со солзи“ – така почнува, со завршниот хор на Бах, новата приказна на Зигфрид Ленц, „Минута молчење“. На погребната церемонија во аудиториумот на средно училиште, некаде на северниот брег на Германија, која е организирана за наставничката Стела, додека помладите ученици се буцкаат и туркаат, додека очите на многу колеги се влажни, а ритуалот на говори, венци и песни се одвива на сцената, ученикот Кристијан најмногу страда, горко, бидејќи младата наставничка по англиски јазик била првата голема љубов на неговиот живот. Сите стануваат за едноминутното молчење и во овој момент Кристијан се сеќава на изминатата среќа и си ја раскажува на себеси и на читателите оваа приказна.

17425949_1068051623301056_9139504548537052209_n

Давор Стојановски – Собирачи на пепел

Добитник на наградата Роман на годината за 2016 од „Утрински весник“. „Романот „Собирачи на пепел“ претставува книжевно остварување кое се издвојува според својот особен стил, дело кое е изведен во духот на едно ново писмо. Романот обработува веќе познати егзистенцијалистички теми како што е чувството на осаменост, стравот од блискоста, проблематичниот топос на домот како место на припадност, постојаната потрага по среќата и смислата.“ – Петар Андоновски

Nevidlivi ljubovi-500x500

Владимир Јанковски – Невидливи љубови

Добитник на Рациново признание во 2016 и македонски претставник за „Балканика“. Романот Невидливи љубови на Владимир Јанковски опфаќа три приказни, во кои авторот преиспитува некои од клучните аспекти на современата љубов: односот меѓу присуството и отсуството, опседнатоста со појавното и со видливото, идејата за Другиот како конструкција и како фикција.Две нетипични бајки за возрасни премостени со динамично раскажана реалистична приказна, во кои како во музичка композиција идеите варираат, се надополнуваат, си противречат или течат паралелно една покрај друга.

17493110_1070031826436369_5215878607590640970_o

Ненад Јолдески – Секој со своето езеро

Книгата е составена од 14 кратки раскази кои тематски осцилираат околу загрозените урбани пејзажи на градот, околу идентитетот и отуѓувањето, љубовта и тагата, постоењето и смртта. Расказите најчесто се пишувани во минималистички манир, со исклучок на расказот „Николај и мастилавото езеро“ кој се наоѓа во средиштето на книгата. Расказите се тензични, драматични и меланхолични, проектирани во двојна перспектива и базирани на канонот на урбаниот топос. Книгата навидум е поделена на четири делови кои се најавени со куси пасажи или цитати. Првото издание на книгата го објави издавачката куќа „Темплум“ во 2012 година. Второто издание го објави издавачката куќа „Или-Или“ во 2016. Во 2016 книгата ја доби „Европската награда за литература“.

17799484_10211949426798338_7263648878167146325_n

Оливера Ќорвезироска – (Со)шиени раскази

За збирката раскази „(Со)шиени раскази“, која е четврта во богатата библиографија на Ќорвезироска, Гоце Смилевски нагласува: „И во ’(Со)шиени раскази‘, како и во сите претходни дела на Оливера Ќорвезироска, се чувствува посебниот однос што таа го има кон/со јазикот. При гласното исчитување на расказите од циклусите ’Оверлок‘ и ’Цик-цак бод‘, читателите ќе забележат дека, дали заради начинот на кој се врзани еден со друг, или заради целата приказна што ја носат, или и заради едното и другото, зборовите имаат едно специфично синестезичко својство. Тие понекогаш блеснуваат со светлоста на пастелните тонови, понекогаш се матни, густо нанесени бои, другпат се драматично јарки, а секогаш како со игла го допираат срцето. И секогаш се борат за смислата на постоењето, а против бесмислата и недоразбирањето.“

16299527_1066623443449816_6262040107463013313_n

Исповеди на еден Психотичен Ум е слика на младите, урбани луѓе кои се во потрага по своето место во новото динамично општество во кое правилата и вредностите се во голема мера разнишани. „Со емоционално мотивираните вулгаризми, Ристевски можеби по малку наликува на извонредниот Чарлс Буковски или, поточно, по начинот на пишување, Ристевски е некаде на средина помеѓу условно вулгарната непосредност на Буковски и живиот, разговорен јазик на раскажувачот Рејмон Карвер.“ Проф. д-р Драги Михајловски

394_0_1_16__7__11_2013Ljubov na ulica
Првата збирка на младата македонска поетеса Ана Голејшка. Издадена е во 2013, а промовирана во 2014. Ако се уште се мислите дали да и дадете шанса, погледнете ги овие песни објавени на Окно.

Книжевен дневник: „Ловец во ‘ржта“ – Џ.Д. Салинџер

Годинава се одлучив да си поставам висока цел на Goodreads предизвикот – 100 книги. Бидејќи сум во последната година од студиите и во последниот семестар имам предмети кои се занимаваат со книжевноста и за кои треба доста да се чита, помислив дека би можела да ја остварам оваа „недостижна“ цел.

Во овој нов сегмент на мојот блог ќе можете да ги видите книгите кои ми оставиле најголем впечаток – стари фаворити и нови откритија и љубови. Сите ќе добијат кратка рецензија и мое мислење. Во секој случај тоа ќе бидат книги кои од се срце би ви препорачала да ги прочитате.

За почеток ја одбрав „Ловец во ‘ржта“, која ја работев во рамките на предавањата по Американска книжевност на Филолошкиот факултет кај професорката Румена Бужаровска.

the-catcher-in-the-rye-cover-6c8dab7d64192277315d6bf528d6f7b2

Ловец во ‘ржта

Оваа книга е приказна за тинејџерот Холден Колфилд, кој зборува за тоа што се случило со него во декември 1949. Преку неговите зборови дознаваме многу за него и неговите погледи на светот, но и како тој се чувстува за луѓето околу него. Го следиме како всушност се бара себеси низ улиците на Њујорк, обидувајќи се да избега од неизбежното влегување во светот на возрасните.

Книгата обработува голем број на теми меѓу кои се невиност, смрт, автентичност и сексуалност.

На Холден можеме да гледаме како еден вид Петар Пан, дете кое не сака да порасне. Тоа е во голем дел поради смртта на неговиот брат Али со кој тој чувствувал голема поврзаност. По неговата смрт Холден страда од ПТСР (посттрауматско стрес растројство) и целото негово патување во книгата е всушност градирање на неговиот нервен слом.

Тој ги презира возрасните и тоа што тие го претставуваат, но и како се однесуваат окарактеризувајќи ги со зборот „phony“, кој е еден вид лајтмотив во книгата. Дури и оние возрасни кои ги почитува, на крајот го разочаруваат. Во текот на целата книга единствените возрасни личности кон кои има позитивни чувства се две калуѓерки, кои ќе ги сретне на железничката станица во Њу Јорк.

Најповрзано се чувствува со децата. Омилена личност во неговиот живот е неговата помала сестра Фиби. Самиот наслов произлегува од една реченица која тој ја кажува во разговорот со неговата сестра Фиби, кога таа ќе го праша што сака да биде кога ќе порасне:

Anyway, I keep picturing all these little kids playing some game in this big field of rye and all. Thousands of little kids, and nobody’s around – nobody big, I mean – except me. And I’m standing on the edge of some crazy cliff. What I have to do, I have to catch everybody if they start to go over the cliff – I mean if they’re running and they don’t look where they’re going I have to come out from somewhere and catch them. That’s all I do all day. I’d just be the catcher in the rye and all. I know it’s crazy, but that’s the only thing I’d really like to be.

Критичарите ја толкуваат оваа сцена како замислен обид на Холден да ги спаси децата од нивниот неизбежен влез во светот на возрасните и губењето на нивната невиност и искреност.

Специфичен во книгата е јазикот. Селинџер ја користи техниката сказ, која во пишана форма го имитира говорениот јазик. Затоа ја имаме илузијата дека Холден ни се обраќа токму нас. Бидејќи англиската форма „you“ може да се однесува на едно или повеќе лица, тешко е да се процени дали Холден „пишува“ нешто наменето само за очите на една личност или на повеќе личности.

Книгата често била оспорувана поради употребата на вулгарен јазик, како и сексуални референци, поткопувањето на семејни вредности и моралот, поттикнување на бунт и промовирање на пиење, пушење, лажење и промискуитетност. Исто така неколку атентати се поврзуваат со оваа книга како на пример атентатот на Роналд Реган и атентатот на Џон Ленон. Атентаторите ја навеле оваа книга како влијание.

Иако оваа книга е преведена на македонски, јас би ви препорачала да ја читате во оригинал ако тоа го можете. Кај нас се уште постои отпор кон преведување на книги на начинот на кој се напишани, па и оваа книга е непотребно лекторирана до тој степен да Холден не звучи како тинејџер, туку како високообразован возрасен. Книгата не е иста без тој аспект.

Петочна поезија: „Q&A“ – Бојан Марјановиќ

Бојан Марјановиќ (Ужице, 1990), дипломирал новинарство на Факултетот за политички науки во Белград.  Ја објавил поетската збирка „Политика, порнографија, поезија“ (Књижевна радионица Рашиќ, 2015).  Ја добил стипендијата на НИН за роман во создавање за 2015 година, како и наградата Лаза Лазаревиќ за необјавен расказ за 2013 година. Објавува раскази, песни и есеи во периодиката.

Живее во Белград каде што работи како новинар за списанието „Лицеулице“ и објавува свои новинарски текстови и книжевна критика во медиумите низ Југославија. Од декември 2013 година, заедно со Тијана Спасиќ работи како уредник на книжевната програма Градска библиотека на културниот центар Град.

knjiga03foto_marko_rupena

Q&A

ја потпираш главата на моето рамо
собата ја осветлуваат трошките
на лампионската светлина
која успеала да се пробие низ ролетните
се насмевнуваш
не сфаќам зошто
со усните ми го опколуваш увото
и сосема тивко ме прашуваш
бојан
би сакал ли да ме ебеш

мила
твоето прашање звучи многу грубо
ама види вака
би скокнал во твоите две езера
под челото
би веслал со трепките
и таа вештина би ја издигнал на ниво на олимписка дисциплина
а кога ќе стигнам до копното
би се качувал на тие твои јаболчици
како моќен алпинист
силвестер сталоне кој
со усните ќе забоде застава
на твоите два рида под очите
потоа би ги проучувал геометриските можности
на преклопувањето на нашите усни
јас
инаку
многу се интересирам за такви работи
потоа би се фрлил на вратот
би ја означувал својата територија и би марширал по неа
земјата на бојан е таму кај што се бакнежите на бојан
по тој воен поход со насмевка
би се сетил како јаболчиците навистина биле мачкина кашлица
во однос на планините кои ме очекуваат
тука на помош на усните ги викам и прстите со кои
нежно ти ги милувам брадавиците
како некакви
хиперсензитивни потенциометри од научно-фантастичен филм
потоа би се спуштил до папокот
општото место на девојчинската убавина
кој во твојот случај докажува
дека општите места ќе го спасат светот
би морал еден бакнеж да му подарам
и на она што олдтајмерите го нарекуваат
венерин брег
иако тој е повеќе долина
во споредба со твоите планини
кои веќе ги освоив
со јазикот би напредувал по твоите нозе
додека на крај не дојдам
до десетте весели џуџиња
а морам со секој од нив одделно да се избакнам
таков е редот
па дури по таа церемонија
со внатрешната страна на бутовите
би допрела еден мој
долгогодишен пријател
кој
дотеран
намирисан
и по малку заруменет
би тргнал на средба
со твојата пријателка

гледаш
мила
одговорот на прашањето
кое ми го постави
е многу посложен отколку
што можеби очекуваше
но ако си уморна
и ако не си расположена да ти го цртам алгоритмот
на овој компликуван психофизички процес
тогаш
да
мила

би сакал да те ебам

Песна од збирката „Политика, Порнографија, Поезија
Превод од српски: Елизабета Баковска.

Едиција Бореа, книга 38
Издавач: Блесок

Извор: Поетско читање на Марко Томаш и Бојан Марјановиќ